Trường phái nghệ thuật Art Deco

Trong lĩnh vực nghệ thuật thị giác, thiết kế và kiến trúc, thập niên 1920 và 1930 đánh dấu một cuộc cách mạng mang tính lịch sử. Sự bùng nổ của công nghệ, máy móc và tư duy hiện đại đã hình thành nên một ngôn ngữ thiết kế mới, xóa bỏ hoàn toàn những đường nét uốn lượn, hoa lá điệu đà của phong cách Art Nouveau hay Edwardian trước đó.  Ngôn ngữ đó được gọi là Art Deco.

Trường phái nghệ thuật Art Deco mang ngôn ngữ thiết kế mới với đường nét hình học hiện đại, dứt khoát.

Bài viết dưới đây sẽ làm rõ khái niệm Art Deco là gì, phân tích các kiến trúc cốt lõi và giải mã cách thương hiệu Mary Le ứng dụng triết lý hình học này vào các thiết kế trang sức kim cương cao cấp.

Khái niệm và bối cảnh lịch sử: Phong cách Art Deco là gì?

Art Deco là thuật ngữ tổng quát dùng để chỉ các trào lưu phát triển trong nghệ thuật trang trí và kiến trúc diễn ra giữa hai cuộc Thế chiến.

Tên gọi "Art Deco" bắt nguồn từ sự kiện Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes (Triển lãm Quốc tế về Nghệ thuật Trang trí và Công nghiệp Hiện đại) tổ chức tại Paris vào năm 1925. Tại triển lãm này, các hội đồng giám khảo đã vinh danh những tác phẩm mang đường nét hình học, góc cạnh và tôn vinh nền  công nghiệp hiện đại. Dù xuất hiện từ thập niên 1920, phải đến năm 1968, nhà sử học Bevis Hillier mới chính thức sử dụng thuật ngữ "Art Deco" để định danh cho toàn bộ phong cách của thời kỳ này.

Phong cách Art Deco gắn liền với kỷ nguyên Roaring Twenties và sự kiện Triển lãm Quốc tế tại Paris năm 1925.

Bối cảnh ra đời của Art Deco gắn liền với kỷ nguyên "Roaring Twenties" (Thập niên 20 gầm thét). Đây là giai đoạn xã hội chứng kiến sự vươn lên mạnh mẽ của đài phát thanh, điện ảnh và hàng không (đánh dấu bằng chuyến bay xuyên Đại Tây Dương của Charles Lindbergh). Vai trò của phụ nữ cũng thay đổi hoàn toàn. Họ tham gia vào lực lượng lao động, giành quyền bầu cử vào năm 1920 và tạo ra chuẩn mực thời trang mới (Flappers) với váy ngắn, tóc ngắn. Thế hệ này đòi hỏi một phong cách thiết kế mạnh mẽ, dứt khoát, đại diện cho tốc độ và tương lai, thay thế cho những họa tiết hoa lá mềm mại của phong cách Art Nouveau hay Edwardian cũ.

Các nhánh kiến trúc cốt lõi của Art Deco

Phong cách Art Deco không đồng nhất mà được chia thành hai nhánh kiến trúc chính, phản ánh các bối cảnh văn hóa và kinh tế xã hội khác nhau.

1. Zigzag Moderne (Thập niên 1920)

Nhánh thiết kế này kết hợp tư duy công nghiệp với cảm hứng từ các nền văn minh cổ đại. Sự kiện khám phá lăng mộ Vua Tutankhamun (Ai Cập) vào năm 1922 đã cung cấp một lượng lớn tư liệu thị giác cho các nhà thiết kế.

• Đặc trưng hình khối: Tòa nhà Zigzag Moderne sử dụng các khối bậc thang (stepped masses) mô phỏng lại kiến trúc ziggurat (đài tháp cổ), kim tự tháp của người Ai Cập, Aztec và Maya.

Nhánh kiến trúc Zigzag Moderne đặc trưng bởi các khối bậc thang mô phỏng kim tự tháp và đường thẳng đứng vươn cao.

• Họa tiết bề mặt: Thiết kế ứng dụng các họa tiết tia nắng (sunburst), đài phun nước, kết hợp với các đường chữ V (chevrons). Trọng tâm của Zigzag Moderne là các đường thẳng đứng vươn cao (verticality), tượng trưng cho sự thịnh vượng và khát vọng của thời kỳ trước Đại suy thoái kinh tế. Tòa nhà Chrysler tại Manhattan (New York) là minh chứng kinh điển nhất cho nhánh kiến trúc này.

2. Streamlined Moderne (Thập niên 1930)

Bước sang thập niên 1930, phong cách Art Deco chuyển dịch sang nhánh Streamlined Moderne, chịu ảnh hưởng từ tính khí động học (aerodynamic) của ô tô và tàu biển.

• Đặc trưng đường nét: Các tòa nhà được thiết kế thấp hơn, các góc nhọn được bo tròn, mái bằng phẳng. Các đường nét được vuốt thon gọn tạo ra cảm giác về tốc độ và sự chuyển động liên tục.

Kiến trúc Streamlined Moderne của thập niên 1930 nổi bật với tính khí động học, góc bo tròn và vật liệu công nghiệp.

• Vật liệu công nghiệp: Để đạt được bề mặt nhẵn mịn và hiện đại, các kiến trúc sư sử dụng khối lượng lớn các vật liệu mới như Vitrolite (kính màu ốp tường), Formica (nhựa laminate) và ván ép công nghiệp.

Nghệ thuật chế tác kim hoàn theo phong cách Art Deco

Sự kết hợp giữa tư duy kiến trúc và công nghệ chế tác đã định hình lại hoàn toàn ngành trang sức trong giai đoạn này. Các nghệ nhân kim hoàn từ bỏ những đường cong hữu cơ để thiết lập các tiêu chuẩn vật lý mới.

Chuyển đổi vật liệu kim loại

Thay vì sử dụng vàng vàng truyền thống, các nhà thiết kế Art Deco ưu tiên sử dụng platinum (bạch kim) và vàng trắng. Nhờ đặc tính cơ học cứng cáp, platinum có khả năng duy trì các góc nhọn sắc sảo của thiết kế hình học, đồng thời tạo ra bề mặt kim loại sáng bóng, mang đậm tính công nghiệp và tương lai.

Sự lên ngôi của các giác cắt hình học

Những tiến bộ trong công nghệ cắt mài đá quý cho phép thợ kim hoàn xử lý các hình khối phức tạp với độ chính xác cao. Trang sức Art Deco đặc trưng bởi các viên kim cương được mài theo hình dạng góc cạnh:

Nghệ nhân kim hoàn Art Deco ưu tiên sử dụng platinum và kim cương giác cắt hình học như Baguette, Emerald.

• Baguette: Giác cắt hình chữ nhật dài.

• Emerald & Asscher: Giác cắt xếp tầng (step-cut) mang hình chữ nhật hoặc hình vuông, với các mặt cắt song song mô phỏng bậc thang.

• Trapeze (hình thang) & Half-moon (bán nguyệt): Sử dụng làm đá phụ để ghép nối các khối hình học với nhau.

Kỹ thuật phối màu tương phản 

Khác biệt với các gam màu pastel nhạt của thời kỳ trước, nghệ nhân Art Deco sử dụng độ tương phản thị giác mạnh mẽ. Màu trắng trong suốt của platinum và kim cương thường được đặt cạnh các vật liệu có màu sắc sẫm, đậm. Sự đối lập màu sắc này đại diện cho sự tự tin và tinh thần quyết liệt của thời đại.

Tinh thần Art Deco trong bộ sưu tập kim cương Mary Le

Bộ sưu tập kim cương Mary Le Art Deco ứng dụng cấu trúc phân tầng và họa tiết đối xứng tuyệt đối.

Nhằm tôn vinh ngôn ngữ thiết kế rõ ràng của thập niên 1920, thương hiệu Mary Le xây dựng bộ sưu tập Art Deco dựa trên các quy chuẩn hình học đối xứng và tiêu chuẩn khoa học vật liệu khắt khe.

Kiến trúc phân tầng và họa tiết đối xứng

Các thiết kế trang sức trong bộ sưu tập mô phỏng lại cấu trúc bậc thang của nhánh kiến trúc Zigzag Moderne. Bố cục phân tầng và họa tiết chữ V được sắp xếp lặp lại có tính toán, tạo ra một tổng thể kiến trúc thu nhỏ ngay trên bề mặt kim loại. Yếu tố hoa văn trang trí dư thừa được loại bỏ hoàn toàn, tập trung toàn lực vào sự sắc nét và tính đối xứng tuyệt đối.

Kỹ thuật đính kết các giác cắt bậc thang

Trọng tâm của bộ sưu tập là việc ứng dụng các viên kim cương Mary Le tự nhiên mài theo giác cắt Emerald và Asscher.

Dưới góc độ vật lý, giác cắt bậc thang (step-cut) sở hữu một bề mặt phẳng rất rộng ở trên cùng (được gọi là mặt table). Cấu trúc quang học này hoạt động giống như một lăng kính trong suốt, thu nhận ánh sáng theo những đường thẳng song song. Chính vì đặc tính này, giác cắt Emerald yêu cầu viên đá thô nguyên bản phải đạt độ tinh khiết cực cao (tối thiểu từ cấp độ VS trở lên). Mọi điểm mờ (blemishes) hay tạp chất (inclusions) tồn tại bên trong mạng tinh thể carbon đều sẽ hiển thị trực diện dưới ánh sáng.

Thiết kế nhẫn Mary Le Jewelry sử dụng trọn vẹn chất liệu platinum để cố định an toàn các giác cắt kim cương bậc thang.

 

Từng viên kim cương Mary Le đều phải vượt qua quá trình kiểm định quang phổ của Viện Ngọc học Hoa Kỳ (GIA) để đảm bảo đáp ứng được yêu cầu vật lý khắt khe của giác cắt này.

Khung nền Platinum và vàng trắng bảo vệ cấu trúc

Để duy trì độ chuẩn xác của các khối hình học, bộ sưu tập Art Deco sử dụng 100% vật liệu platinum cho hệ thống vỏ nhẫn và chấu giữ (prong). Với mật độ khối lượng lớn và khả năng chịu lực kéo mạnh, platinum cố định an toàn các góc nhọn của viên kim cương cắt dạng vuông hoặc chữ nhật, ngăn ngừa tình trạng sứt mẻ do va đập cơ học. Sắc trắng lạnh của kim loại này tạo ra nền tảng quang học sạch, giúp tối đa hóa khả năng phản xạ ánh sáng của viên đá chủ.